Portretten van Leiders

Ingrid van Engelshoven

Ab Warffemius

Peter Heij

Roel Bol

Hans Leeflang

Marion Kappeyne van de Coppello

Bert Verheugd

Op deze site tref je een paar portretten aan. Deze portretten komen ook in het boek, dit is alvast een voorproefje:

 

Peter Heij, als pSG van V&W veroorzaker van veel vernieuwingsexperimenten, die altijd
hun invloed hebben gehad, omdat hij werkt vanuit de overtuiging dat de kracht van de vernieuwing uit de mensen zelf komt. Die directeur van de Dienst Landelijk Gebied (LNV)
is geworden omdat dat weer heel andere eisen aan hem stelt. En tegelijkertijd te blijven
staan in waarin hij gelooft.

“Het verwachtingpatroon is dat je als eindverantwoordelijke in alle opzichten de richting bepaalt. Ik heb wel een richting neergezet, maar die heeft veel meer te maken met de manier waarop je het doet. Dan voel ik zo de paradox tussen richting en ruimte geven.
Het lijkt alsof er maatschappelijke processen over ons heen komen, terwijl we er zelf
in staan en op de plekken waar we zitten een verschil kunnen maken. Waar sta je voor,
welke keuzes maak je, welke route kies je, sta je weer op als het lastig blijkt, als zaken
niet lukken?
Durf je aan te geven dat je anderen nodig hebt?”.

 

Marion Kappeyne van de Coppello, Hr. Ms. Ambassadeur in Colombia.
Ik vond het fascinerend en indrukwekkend te horen hoe zij, samen met ‘de internationale gemeenschap’ steun biedt in het proces om ‘dat cocaïneland’ (zoals er over gesproken wordt) stap voor stap verder veilig en leefbaar te maken. Uit haar verhaal blijkt hoe belangrijk die internationale gemeenschap daarbij is. De kracht daarvan ontstaat uit de gedeelde visie dat
de opbouw van een land sociaaleconomische ontwikkeling èn veiligheid vereist. Samen met respect voor mensenrechten, steun aan de ontwikkeling van (maatschappelijk verantwoord) ondernemen, en van goede milieuwetgeving in dit tweede meest biodiverse land ter wereld.
De internationale gemeenschap helpt daarbij. Steunen dus om zelf verantwoordelijkheid te nemen.

"Essentieel daarbij is dat we hier op de ambassade als team werken,vanuit één visie, krachtig en creatief. Ik wil graag dat mijn werk er toe doet, dat het verschil maakt.
Ik merk dat ik, als ik ergens in geloof en het werkelijk belangrijk vind, dat die betrokkenheid ook op mensen overslaat. Basiswaarden in de manier waarop ik met iedereen omga zijn respect en vertrouwen schenken. Ik heb bij mijn aantreden 'gewoon' gezegd (was best eng om te doen): 'Ik heb ook een heel vervelende Nederlandse eigenschap: ik kan af en toe wat direct zijn. En dat komt misschien wat harder over dan ik bedoel, dus schrik er niet van, maar waarschuw mij'.
Het heeft wel even geduurd, maar ze durfden toen echt tegen mij te zeggen dat ik te hard iets had gezegd of ernaast zat. En dan zeg ik ook sorry. Dat zijn vooral Colombianen niet gewend.
Dat een leidinggevende zich verontschuldigt. Maar ik kan niet anders. Zo zit ik in elkaar.
Dat moet dan maar goed overkomen…. Maar dat is wel gelukt. Het is echt een fantastisch team nu".


Roel Bol, programmadirecteur BioBased Economy (LNV). Volgens een van de medewerkers
‘de ambtenaar van het jaar’. Roel had altijd al het vermogen een zeer complex veld te bevatten. Maar nu is het echt menens. Het produceren op basis van ‘groene grondstoffen’
is nodig om op termijn te overleven en vraagt om een blikverbreding naar duurzaamheid
wat een omwenteling impliceert van het hele systeem. Bij ‘biobased’ gaat het er om innovatie op een geïntegreerde manier te bekijken. De agro-industrie, chemische industrie, papierindustrie en de energiesector hebben nu een groeiende onderlinge afhankelijkheid.
Wat betekent leiderschap hierin? Voor hem ‘werkt’ Tao: meer bereiken door minder te sturen.
“We leren dus uit noodzaak zo te kijken: wat zijn de kansen hierin voor de ander?
Wanneer je zo kan kijken krijg je beste businesscases”. 

 

Ingrid van Engelshoven, inmiddels (o.a.) landelijk voorzitter van D66. Vooral die functie maakt nieuwsgierig: wat doet zij wat maakt dat D66 zo stijgt in de polls? Over een paar weken kennen we het resultaat. Maar ook in haar andere functies is zij succesvol.
Wat maakt dat zij al die functies kan combineren?

“Het is nooit vanzelfsprekend en het is nooit af. Het is heel hard werken. Lange weken,
mijn weekend begint pas op zondagochtend. Maar ik heb nog nooit in mijn leven met zoveel plezier gewerkt. Ik ben niet bang meer om te stellen. Stellen zonder te verontschuldigen,
zonder mitsen en maren, die komen later wel. Een stip op de horizon zetten en daaraan vasthouden: we staan hier en we willen daar naar toe. Vasthouden aan het verhaal waarin
ik geloof en het desnoods tien keer herhalen, de bereidheid hebben om het iedere keer
opnieuw te vertellen. Ik laat me  door niemand  op een ander been zetten, ik ben daarin
de angst voorbij”.

 

Ab Warffemius, directeur van De Werkmaatschappij. De Werkmaatschappij is een batenlastendienst met nu 18 business units. DWM geeft een impuls aan de kwaliteit
van de bedrijfsvoering van het rijk door concernbreed te werken. Dat is nieuw.
 
“Ik ben op een rijdende trein gestapt. Ik straal niet uit dat ik de boel ga uitmesten.
Ik wil niet de grote shared service organisatie voor de bedrijfsvoering binnen de rijks-
overheid zijn. Ik ben een faciliteit, waar nieuwe ideeën tot wasdom kunnen komen.
Vanaf het begin heb ik uitgestraald: ik ben er voor jullie, en iedereen binnen het rijk is
welkom bij mij. Vanuit de centrale gedachte dat we één concern zijn, speel ik met De Werkmaatschappij een rol. Maar ik ben geen bedreigende speler in het spel, en dat maakt
in zekere zin onkwetsbaar. Ik wil het vertrouwen van de departementen niet beschamen,
maar verwachtingen overtreffen. Ik nodig uit: doe het maar, kijk of iets levensvatbaar is,
want dan ben ik een landingsplaats. Wil je het anders, dan kunnen we het ook ergens
anders onderbrengen. Ik ben een voordeur maar heb ook een achterdeur.
En nu, 2,5 jaar later, staat op ons jaarverslag over 2009: ‘De Werkmaatschappij werkt’ ”.

 

Hans Leeflang, directeur Strategie, Kennis en Innovatie (VenW)
Hans heeft in een lange carrière bij de overheid en altijd in een positie gezeten waarin
hij aan het stuur stond (o.a. plv. DG ‘Andere Overheid’).

“Mijn visie op wie IK in processen mag zijn is in de loop van de tijd veranderd.
Dat heeft te maken met eigen kracht en met fases in mijn ontwikkeling. Wat ik mooi vind
aan ouder worden, is dat ik mezelf de ruimte kan geven om dát te doen wat bij mij past.
Mijn enorm ontwikkelde verantwoordelijkheidsgevoel laat ik steeds meer los. Daarmee
moet ik dealen en vertrouwen op de kracht en visie van de mensen die het moeten doen.
Vanuit een betrokkenheid voor de samenleving, want die visie is nooit veranderd.
Ik beantwoord de vragen: wat heeft de samenleving nodig en wat kan de overheid daaraan
doen? Die oriëntatie is in de loop der jaren sterker geworden omdat ik merk dat er veel is
dat ons afleidt. We zijn voortdurend met onszelf bezig, alsof we getrouwd zijn met een organisatie, met een gebouw, met instituties. We voeren eindeloos discussies over of we
wel of niet genoeg mensen hebben. Terwijl het in mijn ogen gaat om de vraag wat de
oplossingen zijn voor de maatschappelijke vraagstukken die we tegenkomen.
Daar is nog een geweldige wereld te winnen”. 

Bert Verheugd, directeur RGD vastgoedbeheer Rijksgebouwendienst

Als kleine jongen had hij al een fascinatie voor dingen maken, teweeg brengen, resultaten en prestaties halen. Dat is gebleven. Hij ontwikkelde zich in hoe hij dat met mensen doet. Hij was op veel verschillende onderdelen van de overheid werkzaam: politie, economische zaken, gemeente, justitie en momenteel de Rijksgebouwendienst. 


“Voor mij is de kern: authenticiteit, onafhankelijkheid en waarachtigheid. Die liggen voor mij allemaal erg dicht bij elkaar. Een andere kern heeft te maken met compassie, die is bij mij ook gegroeid. Je kunt veel oordelen hebben over je omgeving, maar dingen zijn zoals ze zijn. Niet iedereen is hetzelfde en daar moet je ook een weg in en mee weten te vinden. Je moet een ander gunnen, dat hij is zoals hij is, dat iedereen een ander tempo heeft”.